, Edgar Zeidler

Grieni Nàrre (Zuerst publiziert im "Fràtzbüech-Sitt vo Nìder-Burnhàuipt")

Der Nicky un der Eddy unterhàlte sich ìwer d Gschìcht vo der Arde un s Klima. Un do derbii stellt sich d Froj, äb d Grieni nìt d Opfer von ere Illüsion sìn.

Nicky

- Dü, Eddy, gehsch aui ge demonschtriere, fìrs Klima?

Eddy

- Wàs fìr Forderunge het s Klima? Welli Gwarkschàft* düet’s vertratte?

- Ìsch dàs jetz e bleedi Froj!

- Nìt viel bleeder àss dinni! Sitter àss es d Arde gìtt, het’s 4,5 Milliarde Johr làngstandig Klimawachsel ga, mìt viel stärkeri Erwärmunge àss hìtte un Isszitte*, wo s Lawe fàscht gànz verschwunde ìsch. Bref, d Arde, làng vor äb der Mansch exischtiert het, ìsch àls e Isskàschte* gsì un àls e Tribhüss*.

- Ja, àwer der CO2…

- So viel àss i weis, han d Wìsseschàftler känne bewise, àss der CO2 sitter 460 Millione Johre heecher gsì ìsch àss dàto, sogàr wahrend gwìsse Isszitte

- Ja, wenn dàs stìmmt, worum stelle denoh eso viel Wìsseschàftler der CO2 àn der Prànger* un behauipte, ar sèig Schuld àm Tribhüsseffakt?

- Zerscht emol sìn di Tribhüssgàse d Konsequanz un nìt d Ursàch vo dane nàtirligeVariatione. Do derbii spìelt d Position vo der Arde ìm Verglich zu der Sunn e Roll, d Vulkànerüptione, di Tektonik vo de Scholle*, d „Begegnung“ mìtAsteroïde un Meteorite, der Wàsserdàmpf un s Methàngàs, wo s Mèèr frèigìttusw.

- Ja, àwer der Mansch verdrackt un vergìftet doch sinni Umwalt, wie nieme vor ìhm!

- Dàs ìsch wohr, àwer dàs ìsch e gànz ànder Problem. Der CO2 ìsch lawenswìchtigun het mìt de Temperàtürschwànkunge nix àm Hüet.

- Kàsch m’r e Beispìel ga?

- Ja. S erschte Àlter vo der Arde andet vor 3,85 Milliarde Johre un heistHadéen.

- Worum „Hadéen“?

- Hadès ìsch der Gott vo der Hell. Sallemols soll Arde 4700°heis gsì .

- O je!

- Ìn der Period, wo merArchéengnannt het, zwìsche -3,85 un 2,5 Milliarde Johre, han schins Temperàtüre zwìsche 55° un 85° gschwànkt. Un vor 252 MillioneJohre han sich d Vulkànerüptione, d teedligi Stràhlunde vo der Sunn un a Meteorite-Raje d Hànd ga. Resültàt: 60° ìn der Luft, 40° ìm Mèèr, Todesurteil fìr96 % vo de Lawewase

- Het’s sallemols schon Tribhüssgàse ga?

- Ja, un sìe solle 1000 Mol heecher gsì àss hìtt, un ìmmer noch Mansch ìnSìcht

- Wenn sìn denn d erschti Mansche erschìne?

- Vor 7 Millione Johre, Hominide vom Typ Shelanthropus ìm Tchad.

- Weis mer, wie hoch ìhri Lawenserwàrtung gsì ìsch?

- 25 Johr, nìt meh.

- Wie s Lucy, vor 3,2 Millione Johre?

- Ja. Wàs aui intrassànt ìsch, vo de 22 Mansche-Àrte vo Typ „Homo“, sìn 21 üssgstorwe, do drunter der Neàndertàler

- Wie steht’s mìt em „Homo sapiens“?

- Dàs ìsch der einzigscht, wo d letscht Isszitt ìwerlabt het, vor 12.000 Johre. Bref, noh 7 Millione Johre han villicht gràd emol 500.000 Mansche d verschìdeniNatürkàtàschtrophe ìwerlabt.

- Dien d Grieni d Arde ideàlisiere?

- D meischti sìn Manschehàsser* un wohrschins dien viel sich aui salbscht hàsse. D logisch Konsequanz ìsch d Ideàlisierung vo der Arde un der Nàtür, wo àllesàndre, àss e Pàràdis ìsch

- Sìn mìr hìtte züe kurzsìchtig*?

- Uf jede Fàll. Wer weis z.B., àss es sitterm Mìttelàlter standig kleini Phàse voErwärmung, gfolgt vo kurzi Isszitte ga het?

- Nieme reddt dervo, gràd wìdder emol der Eddy…

- Ja, un der Eddy het Aktie ìn sognànnte griene Indüschtrie unForschungsìnschtitüte.

- Wàs pàssiert ìn de naachschte Johre?

- Wenn mer dervo üssgeht, àss es, nohnem Optimum ìm Mìttelàlter (950-1200), e kleini Isszitt ga het (1270-1500), gfolgt von ere kurze Erwärmung (1500-1560), undenoh wìdder e kleini Isszitt (1560-1830), un wìdder e kleini Erwärmung, gfolgtvon ere kältere Period (1870-1910) un sitterhar e Erwärmung vome Gràd ìn 120 Johr, kännt mer fìr 2030-2040 wìdder e kleineri Isszitt vorüssàje*

- Dü, dàs klìngt jo fàscht wie n e Provokàtion!

- Ìsch’s àwer nìt, gràd e kleini Hochrachnung. Sott dàs itraffe, ware viel ìn de Griene e Nàrrekàpp ufsetze(làcht)

 

Edgar Zeidler, 10/10/22

 

Quall, Source, Quelle
Yves Roucaute, L’Obscurantisme vert, Les éditions du Cerf, Paris, 2022

 

Drèisprochiger Wortschàtz

Gwarkschàft, syndicat, Gewerkschaft
Isszitte, glaciations, Eiszeiten
Isskàschte, frigidaire, Kühlschrank
Tribhüss, serre, Treibhaus
àn der Prànger stelle, clouer au pilori, an den Pranger stellen
di Tektonik vo de Scholle, la tectonique des plaques, die Tektonik der Schollen
Manschehàsser, misanthrope, Menschenfeind
kurzsìchtig, myope, kurzsichtig
vorüssàje, prédire, voraussagen
Hochrachnung, estimation, Hochrechnung